Wat is een mastectomie?

Een mastectomie wordt gedaan bij borstkanker, maar ook bij trans mannen of non-binaire mensen die hun borsten willen laten verwijderen. In de gender-zorg heet dit ook wel "top surgery".

De chirurg haalt het borstweefsel weg en past de huid en de tepels aan. Er blijven littekens, vaak onder de borstplooi. Het resultaat is een platte borstkas.

• Een mastectomie is onomkeerbaar.
• Mogelijke risico's: infectie, gevoelloze tepels, lelijke littekens, nabloeding.
• Borstvoeding geven is daarna niet meer mogelijk.
• Bij vragen: huisarts of genderkliniek.

• Wat is hormoontherapie?

• Wat is een vaginoplastiek?

• Wat is een phalloplastiek?

• Medische risico's (genderrisico.nl)

Bij een mastectomie wordt het borstweefsel verwijderd. Bij transgender mannen heet dit ook wel 'top-surgery'. De ingreep is onomkeerbaar.

Volgens de Gezondheidsraad wordt in Nederland chirurgie bij transgenderzorg pas bij meerderjarigheid overwogen, doorgaans na meerdere jaren hormonen. Mastectomie is de enige uitzondering: daarvoor kan een indicatie worden gegeven vanaf 16 jaar, na minimaal 6 maanden testosteronbehandeling (bron). De Cass Review schrijft dat er geen goed bewijs is over de langetermijnuitkomsten van behandelingen bij jongeren met genderdysforie (bron).

Risico's zijn onder meer: littekens, verlies van gevoel in de tepels, complicaties bij wondgenezing. Een latere wens om eventueel te zogen is na een mastectomie niet meer mogelijk.

Niet alle effecten van hormoonbehandeling zijn omkeerbaar: volgens de Gezondheidsraad zijn een verlaagde stem bij trans mannen en borstgroei bij trans vrouwen onomkeerbaar (bron). De Cass Review schrijft dat cross-sekse hormonen goed kunnen leiden tot verlies van vruchtbaarheid (bron).

Een diagnose genderdysforie is niet hetzelfde als een transgender-identiteit. Andersom ook niet: niet elke transgender heeft een diagnose nodig.

Snelheid is geen kwaliteitskenmerk. Volgens de Gezondheidsraad volgt somatische zorg voor jongeren in Nederland pas na uitgebreide diagnostiek en indicatiestelling door een multidisciplinair team (bron). Ook de Finse en de Zweedse richtlijn noemen psychosociale zorg de eerste behandeling (bron).

Bij twijfel is het verstandig om eerst met iemand uit de directe omgeving te praten — ouder, mentor, huisarts — en niet alleen met online groepen. Online forums kunnen in één richting duwen en geven vaak een vertekend beeld.

Hou er rekening mee dat informatie online wisselend van kwaliteit is. Sommige sites zijn opgesteld door zorgverleners, andere door belangenorganisaties of activistische groepen. Lees altijd waar de informatie vandaan komt en welke onderzoeken worden genoemd.

Wees terughoudend met snelle beslissingen. Ook een sociale stap zoals een andere naam is volgens de Cass Review een actieve interventie waarvan door zwak onderzoek onduidelijk is of ze het verloop van de genderontwikkeling verandert (bron). Hormonen en operaties zijn van een andere orde, omdat een deel van de effecten onomkeerbaar is. Volgens de Gezondheidsraad zijn puberteitsremmers en hormonen voor jongeren in Engeland en Zweden nog slechts in onderzoeksverband beschikbaar (bron).