Begin augustus 2026 stapten vier hoogleraren van het Texas A&M University System, samen met de landelijke vakbond voor academisch personeel AAUP, naar de federale rechtbank in Houston. Hun doel: een regel schrappen die sinds november 2025 op alle twaalf universiteiten van het systeem van kracht is en die het onderwijs over gender, ras en seksuele oriëntatie aan strenge voorwaarden bindt.

Een video die alles in gang zette

De aanleiding ligt in september 2025. Een student nam een college op van hoogleraar Melissa McCoul, die tijdens de les stelde dat er meer dan twee genders bestaan. Een Republikeins parlementslid uit Texas plaatste de video online, waarna de zaak landelijk nieuws werd. McCoul werd ontslagen en verschillende bestuursleden van de universiteit moesten vertrekken. McCoul vecht haar ontslag nog altijd aan.

Wat de nieuwe regel precies zegt

Het bestuur van Texas A&M reageerde met een systeembrede maatregel: geen enkel vak binnen het universiteitssysteem mag nog ‘genderideologie of onderwerpen die te maken hebben met seksuele oriëntatie of genderidentiteit’ behandelen, tenzij de lesstof vooraf is goedgekeurd door de universiteitspresident. Dezelfde voorafgaande toestemming geldt voor onderwijs waarin ‘rasideologie’ aan bod komt. Volgens berichtgeving over de uitvoering van de regel zijn intussen duizenden lesprogramma’s doorgelicht en is een handvol vakken geschrapt of aangepast.

De rechtszaak: academische vrijheid tegenover overheidstoezicht

De aanklagers noemen de regel een vorm van vooraf censuur die haaks staat op de academische vrijheid die Amerikaanse universiteiten normaliter aan hun docenten toekennen. Ook burgerrechtenorganisatie ACLU Texas noemde de maatregel eerder ‘misleid, discriminerend en een belediging voor de academische vrijheid’, omdat hij verplicht vooraf goedkeuring van de overheid vraagt voor lesstof over ras, gender en lhbti-onderwerpen. De aanklagers vragen de rechter zowel de regel buiten werking te stellen als de geschrapte vakken te herstellen.

Wat dit laat zien over het speelveld

Los van hoe de rechtszaak afloopt, is de zaak-Texas A&M illustratief voor hoe vast genderideologie — de opvatting dat gender volledig losstaat van biologisch geslacht en dat het aantal genders in beginsel onbegrensd is — verankerd was geraakt in het reguliere universitaire curriculum, tot het punt dat een enkele uitspraak in een verplichte les tot landelijke ophef leidde. Dat de tegenreactie nu zelf weer wordt aangevochten, onderstreept hoe onopgelost de vraag is wie bepaalt wat als feit wordt onderwezen in een collegezaal: de docent, het universiteitsbestuur, of uiteindelijk de rechter.

Bron: The Advocate, augustus 2026, over het lesverbod van Texas A&M op genderideologie en de rechtszaak die vier hoogleraren en de AAUP daartegen aanspanden.

Edward Jansen

Redactie